Voor de meesten die naar Spanje komen is de emigratie een droom, maar die droom komt niet altijd overeen met de werkelijkheid, en vaak zijn er wat onrealistische verwachtingen. Als je bewust bent van je eigen verwachtingen, is de kans op teleurstelling een stuk kleiner, mochten ze niet uitkomen.
Van yourcatalancontact.com zien we een aantal verwachtingen regelmatig terugkomen bij onze volgers en klanten. Hieronder hebben we de tien vaakst voorkomende verwachtingen die niet altijd uitkomen in willekeurige volgorde op een rijtje gezet.
Veelvoorkomende verkeerde verwachtingen over emigreren naar Spanje zijn dat het leven er automatisch goedkoper en relaxter is, dat je vanzelf Spaans leert en makkelijk vrienden maakt, en dat wonen en werken er administratief eenvoudig te regelen zijn. Ook de afstand tot Nederland of België, het kopen van een woning en eventueel terugkeren worden vaak onderschat.
¿Benieuwd? ¡Vamos!
Auteur: Your Catalan Contact, Maarten Rinsema
Verwachting 1: “Het leven in Spanje is veel relaxter”
Hoewel Spanje bekend staat om het langzamere levensritme en “mañana, mañana”, betekent dat nog niet dat jouw leven in Spanje ook een heel stuk relaxter zal zijn. Werkdruk, geldzorgen en persoonlijke problemen verdwijnen niet plotseling omdat je in een omgeving woont met een ander levenspatroon. Veel verkeerde verwachtingen van emigratie naar Spanje hebben met het ingebeelde “Spaanse leven” te maken.
Spanjaarden zelf ervaren namelijk ook gewoon geldzorgen en andere stress. Dat ze het leven wat minder serieus zouden nemen, is meer een vooroordeel dan wat anders. Ze beleven het anders, maar door in Spanje te gaan wonen, beleef jij je leven niet ineens op wonderbaarlijke wijze anders.
De ervaring die veel Nederlanders en Belgen met Spanje hebben, is gebaseerd op vakantie. Natuurlijk is het leven op een camping of in een appartementje in een kustplaats tijdens de zomermaanden lekker ontspannen. En er zit ook wel een kern van waarheid in dat het leven in Spanje over het algemeen wat trager verloopt.
Maar als je in Nederland of België moest rennen om na werk de kinderen op te halen van school, en tussendoor ook nog boodschappen moet zien te doen, dan zal dat in Spanje niet heel anders zijn. Rust heeft meer te maken met keuzes die je maakt en verplichtingen die je aanhoudt, dan met de plek waar je woont.
Hetzelfde geldt voor mentale rust. Als je in Nederland of België worstelde met onaangename gevoelens en gedachten, hoeven die niet letterlijk als sneeuw in de Spaanse zon te smelten. Natuurlijk kan mooi weer het leven aangenamer maken, maar het voorkomt geen eenzaamheid of somberheid. Sommige mensen hebben een prachtig beeld van zichzelf na de emigratie. Alsof die emigratie ze iets geeft wat ze missen, of een beter mens van ze maakt. Vergeet niet dat zelfs als je alles achterlaat, je toch altijd jezelf meeneemt.
Verwachting 2: “Het leven in Spanje is veel goedkoper”
Verwachtingen dat het leven in Spanje veel goedkoper zou zijn, en je na je emigratie een stuk lager in je levensonderhoud zit, hoeven absoluut niet waar te zijn. Dit hangt grotendeels af van je eigen situatie en waar in Spanje je gaat wonen. De fiscale druk ligt bijna net zo hoog als in Nederland en België, en gepensioneerden betalen zelfs een klein beetje meer belasting.
Lonen liggen juist weer lager, al helemaal als je voor een Spaanse werkgever gaat werken. Zelfs als je voor Spaanse begrippen goed verdient, je koopkracht gaat er mogelijk toch flink op achteruit. Kinderbijslag bestaat nauwelijks, en in een aantal regio’s zelfs helemaal niet. Ondersteuning en subsidies voor arbeidsongeschikten is een stuk minder.
Ook woonlasten worden over het algemeen heel erg onderschat. De Spaanse woningmarkt staat heel erg onder druk, en huizenprijzen stijgen snel.
De indruk dat het leven in Spanje goedkoper zal zijn, ontstaat vaak door de lagere prijzen in de supermarkt en de horeca. Dit is wat mensen tijdens vakantie zien. Maar als je hier eenmaal woont, betekent dat absoluut niet dat je elke maand ook meer geld overhoudt. Uiteindelijk hangt dat grotendeels mede af van je leefstijl.
Verwachting 3: “Spanjaarden zijn open en hartelijk, vrienden maken is makkelijk”
Om te beginnen verschilt het per regio hoe vriendelijk en open Spanjaarden zijn, en daarnaast betekent aangenaam contact nog niet dat er ook een vriendschap ontstaat.
Aan de noordkust en in Catalonië kunnen mensen soms wat meer gesloten zijn. Die delen staan erom bekend dat je er niet snel vrienden maakt, maar als je eenmaal vrienden hebt, zijn ze dat ook voor het leven. Meer naar het zuiden staan mensen erom bekend dat ze makkelijker vriendschappen aangaan, maar dat die minder diep zijn, en dat je er ook niet per definitie op kunt bouwen als het er echt op aankomt. Dit is natuurlijk een generalisatie, maar het geeft aan dat sociale contacten leggen in elk deel van Spanje anders is.
De meeste vriendschappen van Spanjaarden ontstaan al vroeg in het leven. Vriendengroepen kennen elkaar van de middelbare school, of zelfs nog eerder. Dat zijn vriendschappen die ze hun hele leven in stand houden. Ze hebben dus al een bloeiend sociaal leven voordat jij naar Spanje verhuist. Er staat niemand ongeduldig en met open armen op je te wachten.
Onderschat in grote delen van Catalonië, op de Balearen en in mindere mate in het Baskenland niet het belang van de lokale taal. Als je alleen Spaans spreekt, zullen mensen beleefd en correct zijn. Maar deuren gaan pas echt open als je op z’n minst laat merken bezig te zijn de lokale taal te leren. In de kuststrook van Catalonië is dit overigens wat minder belangrijk.
Als je denkt dat je zonder Spaans, en in het Engels, ook vriendschappen op kunt bouwen met Spanjaarden, dan is de kans op een teleurstelling erg groot. Zoals eerder gezegd, hebben Spanjaarden hun sociale omgeving al opgebouwd voordat jij in Spanje aankomt. Een vriend of vriendin waarmee ze met grote moeite in een vreemde taal wat woorden kunnen wisselen, daar zitten ze niet op te wachten.
Verwachting 4: “Ik leer de taal vanzelf wel als ik er woon”
Het lijkt vanzelfsprekend dat je vanzelf Spaans leert als je tussen de Spanjaarden woont, maar dat is niet per definitie zo. Natuurlijk pik je hier en daar woorden en uitdrukkingen op. Je kan op de gegeven moment wel uit de voeten bij de bakker of op een terras. Maar zonder actief leren, blijf je vaak op dit praktische basisniveau steken. Verwachtingen dat je na je emigratie naar Spanje de taal “vanzelf” wel onder de knie krijgt, zijn niet realistisch.
Dat komt niet in de laatste plaats omdat je makkelijk in je eigen taalbubbel blijft hangen. Als je bijvoorbeeld in een internationaal bedrijf werkt, dan kom je maar weinig met de taal in aanraking. Al helemaal als je het Nederlandse nieuws blijft volgen en op internet niet-Spaanstalige content blijft consumeren.
Daarnaast is het nou eenmaal makkelijker sociale contacten op te bouwen met andere buitenlanders die in dezelfde situatie zitten als jij, dan met Spanjaarden.
In de kustgebieden kan je bovendien vrij vaak terugvallen op het Engels, bijvoorbeeld in de horeca. Hierdoor ontstaat een gevoel dat je je wel redt, terwijl een doktersafspraak of papieren regelen op het gemeentehuis nog steeds een onoverkomelijke horde blijkt.
Daar komt bij dat niet overal uitsluitend Spaans wordt gesproken. In regio’s als Catalonië, Valencia, de Balearen, Galicië en Baskenland speelt ook een regionale taal een belangrijke rol. Officiële informatie, onderwijs, lokale media en gesprekken tussen inwoners kunnen geheel of gedeeltelijk in die taal plaatsvinden. Met Spaans kun je er doorgaans goed functioneren, maar dat betekent niet automatisch dat je alles begrijpt of volledig aansluiting vindt bij de lokale gemeenschap.
Verwachting 5: “Ik groei vanzelf in de Spaanse leefstijl, ik hoef geen moeite te doen om me aan te passen”
Veel mensen die naar Spanje komen, voelen zich aangetrokken door de Spaanse leefstijl, maar dat betekent nog niet dat je die makkelijk overneemt, of dat je die aangenaam vindt als het eenmaal deel van je dagelijks leven is.
De verwachtingen van het leven na emigratie in Spanje hebben vaak te maken met lange lunches, volle terrassen, veel buitenleven en ontspannener omgaan met afspraken en het sociale leven. En het klopt dat het levensritme in Spanje anders is. ’s Middags zijn winkels en sommige bedrijven een paar uur gesloten. Sociale activiteiten zijn vaak later dan we gewend zijn en het avondeten is ook veel later. Als je vroeg begint met werken of kleine kinderen hebt, is het erg lastig daarin mee te gaan.
Verder kan de manier waarop mensen met afspraken omgaan, behoorlijk wennen zijn. Mensen zijn niet puntueel en plannen kunnen op het laatste moment nog wijzigen. Flexibiliteit die tijdens vakantie ontspannen lijkt, is behoorlijk frustrerend als er een mannetje het internet aan komt leggen.
Daarnaast is de Spaanse levensstijl niet alleen een ander ritme. Spanjaarden gaan ook anders met elkaar om. Wij zijn gewend dingen direct te benoemen, vooral Hollanders. In Spanje verloopt de communicatie een stuk indirecter. Hollandse directheid kan hier mensen flink tegen het hoofd stoten. Het onderhouden van een goede verstandhouding krijgt soms meer aandacht dan het onmiddellijk afhandelen van een praktische kwestie.
Tenslotte bestaat er niet één Spaanse levensstijl. Het leven is heel verschillend in het zakelijke Catalonië of het bruisende Madrid, dan in een loom kustplaatsje op Mallorca of een stil bergdorp in de Pyreneeën.
Verwachting 6: “De bureaucratie, dat tackelen we wel even”
De Spaanse bureaucratie staat bekend als langzaam en omslachtig. Veel nieuwkomers weten dat, en denken dat vooral geduld nodig is. Je verzamelt de gevraagde documenten, maakt een afspraak en wacht vervolgens tot de procedure is afgerond. Maar in werkelijkheid is de grootste uitdaging vaak niet de snelheid. De Spaanse bureaucratie is extreem onvoorspelbaar. Hieronder wat voorbeelden.
De voorwaarden voor een procedure, of de benodigde documenten, zijn vaak niet op een plaats terug te vinden. Als je een overzicht vindt, is de kans vrij groot dat de website verouderd is, en de lijst niet meer actueel is. Verschillende overheidssites kunnen elkaar tegenspreken.
Dat is nog los van de praktische invulling. Elk kantoor, en soms zelfs elke ambtenaar, heeft een eigen interpretatie van de regels. Waar ze in het ene kantoor koste wat kost een bepaald document willen hebben, sturen ze je bij een ander kantoor weg. Ambtenaren vragen regelmatig om aanvullende stukken die wettelijk helemaal niet verplicht zijn en ook niet op internet staan. Terwijl als je het aan de ambtenaar aan het bureau ernaast vraagt, die documenten helemaal niet nodig zijn.
Een ander verschil met Nederland en België is dat de overheid je niet altijd actief vertelt wat je nog moet doen. Je kunt er niet zonder meer van uitgaan dat je een herinnering ontvangt wanneer een termijn verstrijkt of dat iemand contact opneemt wanneer een dossier onvolledig is. Soms blijft een aanvraag lange tijd liggen zonder zichtbare voortgang. Je moet dan zelf controleren wat de status is, navraag doen en zo nodig opnieuw documenten indienen.
En het beste voorbeeld is de nationale belastingdienst. Die stuurt geen aanslagen uit. Je moet uit eigen initiatief aangifte doen. Maar doe je dat niet, dan weten ze je wel te vinden.
Wat dat betreft is de verwachting dat de overheid in Spanje de burgers wat minder pampert, wel realistisch, en daar moet je na je emigratie ook serieus rekening mee houden.
Verwachting 7: “Ik kan in Spanje gewoon op afstand blijven werken voor mijn Nederlandse of Belgische werkgever”
Deze verwachting op zichzelf is niet verkeerd: je kan inderdaad voor een bedrijf buiten Spanje werken als je in Spanje woont, maar daarvoor moeten er wel de nodige administratieve zaken gebeuren.
Vooral sinds Corona kunnen veel mensen locatie-onafhankelijk, of van huis uit werken. Dat hoeft niet per sé in Nederland of België te zijn. Steeds meer mensen spreken dus met hun werkgever af dat ze ook vanuit Spanje kunnen blijven werken.
De meeste van deze mensen, en werkgevers, informeren zich heel goed over hoe ze deze situatie vorm kunnen geven. Maar veel maken daarbij een vergissing: ze informeren zich uitsluitend in België of Nederland. Als de werknemer echter in Spanje woont, dan is de Spaanse wetgeving van toepassing, in combinatie met de internationale belastingverdragen. Niet in eerste instantie de Nederlandse of Belgische wet.
Dat maakt een en ander al een stuk ingewikkelder. De Spaanse wet schrijft namelijk zeer duidelijk voor dat als werkzaamheden vanuit Spanje worden uitgevoerd, de persoon die ze uitvoert in Spanje sociale premies en inkomstenbelasting af moet dragen. Met andere woorden: je kan niet doodleuk verder werken in je Nederlandse of Belgische arbeidsverband. In verreweg de meeste situaties zal de werkgever zich moeten inschrijven als buitenlandse werkgever, en een Spaanse arbeidsovereenkomst met je moeten tekenen. Een alternatief is dat je gaat werken als zelfstandige, en de werkgever factureert.
Wil je meer weten over wonen in Spanje en werken voor een werkgever in Nederland of België? Lees dan ook ons artikel Wonen in Spanje, werken in Nederland of België: een uitleg.
Er zijn natuurlijk uitzonderingen, dus je doet er goed aan hier professioneel advies over in te winnen. Kies dan een adviseur die goed bekend is met de Spaanse wetgeving. Als je dit op een verkeerde manier vormgeeft, lopen zowel jij als je werkgever het risico op fikse boetes.
Verwachting 8: “Naar het thuisfront toe verandert er niet zoveel. Spanje is maar twee uur vliegen”
Op zich is het waar dat de reis naar Nederland of België slechts een uur of twee à drie is, maar veel mensen onderschatten hierdoor de afstand naar de achterblijvers. Met de reis naar het vliegveld, wachten en boarden, ben je er makkelijk een halve dag aan kwijt, of meer. Daar komen de kosten bij van regelmatig op en neer vliegen. Voor een keertje kan je nog goedkope tickets scoren. Als je het regelmatig doet, dan kunnen de kosten behoorlijk oplopen.
Deze afstand laat zich na verloop van tijd steeds meer merken. Het aantal bezoeken aan Nederland of België neemt steeds verder af, tot een of twee per jaar. In het begin komen vrienden en familie nog regelmatig langs, maar ook dat is na verloop van tijd steeds minder.
Het is onvermijdelijk dat je contact met je vrienden en familie een beetje verwatert. Je aanwezigheid in hun normale leven is niet meer vanzelfsprekend. Je reist niet voor elke verjaardag naar Nederland. Hun leven gaat door, en dat van jou ook. Hou er rekening mee dat degene die vertrekt vaak meer investeert in het in stand houden van de relatie, dan degenen die achterblijven.
Vooral als zich serieuze omstandigheden voordoen in de familie, merk je dat je niet zomaar even in de auto of op de fiets kunt stappen en langs kunt gaan. De afstand wordt dan echt een hindernis.
Dit allemaal betekent overigens niet dat vriendschappen of andere goede relaties hoeven te verdwijnen, hoewel dat bij sommige personen onvermijdelijk wel zal gebeuren. Het vereist alleen wel meer investering, en de banden worden desalniettemin minder nauw. Verwachtingen dat relaties even hecht blijven na een emigratie naar Spanje, zijn niet realistisch.
Verwachting 9: “Een woning kopen is een veilige en eenvoudige investering”
Een belangrijk deel van de Spaanse huizenmarkt is oververhit, en daar komt bij dat het koopproces vol valstrikken kan zitten.
Op veel plekken in Spanje vind je nog woningen ver onder de Nederlandse of Belgische marktprijs. Maar dat betekent niet per definitie dat het ook een koopje is. Om te beginnen zijn er de bijkomende kosten als je een woning koopt. De vuistregel is dat die al gauw zo’n 12% van de koopsom zijn.
Na de overdracht kan bovendien ineens achterstallig onderhoud aan het licht komen, of blijken dat installaties verouderd zijn. Vooral bij oudere woningen kunnen problemen met vocht, isolatie, elektriciteit, leidingen of het dak een aanzienlijk bedrag kosten. Een goedkoop huis kan daardoor uiteindelijk een stuk duurder uitvallen.
Daarnaast kan het zijn dat de woning administratief niet klopt. Verbouwingen of uitbreidingen kunnen zonder vergunning zijn uitgevoerd. In het ergste geval kan de gemeente je dwingen die uit eigen zak ongedaan te maken, terwijl je de oorspronkelijke verbouwing helemaal niet zelf had uitgevoerd.
Nog een valkuil is dat er schulden of beperkingen op het pand kunnen rusten. Die kunnen namelijk op de koper over gaan. Het is belangrijk hier goed naar te laten kijken, voordat je een zak schulden koopt.
Voor meer informatie over het kopen van vastgoed in Spanje, zie ook ons artikel: Stappenplan voor de koop van een woning in Spanje.
Al met al zijn bovenstaande punten reden genoeg om goede aankoopbegeleiding te zoeken. Daarvoor neem je het best een aankoopmakelaar in de arm. Daar hebben we ook een artikel over gepubliceerd: Een makelaar of aankoopmakelaar kiezen in Spanje: aandachtspunten. Indien gewenst kunnen wij van yourcatalancontact.com je in contact brengen met een aankoopmakelaar die ook in de omgeving actief is waar jij wilt gaan wonen.
Verwachting 10: “Als het me niet bevalt, ga ik gewoon weer terug”
De gedachte makkelijk weer terug te kunnen gaan, is voor veel mensen een geruststelling, maar de ervaring is dat als mensen dat daadwerkelijk doen, het makkelijker gezegd is dan gedaan.
In Spanje zal je het een en ander af moeten sluiten. Misschien heb je er een woning gekocht of gehuurd, en je kinderen op school ingeschreven bijvoorbeeld. Dat zijn allemaal geen zaken die je in een paar dagen ongedaan maakt.
Je gaat daarbij niet terug naar een gespreid bedje. Je heb voor vertrek uit Nederland of België mogelijk je baan en woning opgezegd. Vooral met de huidige huizenmarkt is het niet heel waarschijnlijk dat je snel andere woonruimte voor lange termijn zult vinden.
Een terugkeer kan bovendien emotioneel zwaarder zijn dan verwacht. Veel emigranten beschouwen vertrekken als een belangrijke levenskeuze waarin zij tijd, geld en verwachtingen hebben geïnvesteerd. Teruggaan kan daardoor voelen als een mislukking, ook wanneer het feitelijk een verstandige beslissing is. Reacties van anderen, zoals “we hadden het toch gezegd”, kunnen die gevoelens versterken.
Daar komt bij dat je bent veranderd tijdens je verblijf in Spanje, ook al merk je dat zelf niet per sé. De kans is groot dat je door de ervaring wat anders tegen het leven aan bent gaan kijken. Misschien ben je bijvoorbeeld een stuk minder puntueel geworden. Sommige mensen kunnen daardoor na terugkeer niet meer goed aarden. Ook kan het een impact hebben op je relatie met vrienden en familie.
Zaken die je vroeger in Nederland of België goed afgingen, kunnen je nu vreemd overkomen. Sommige dingen lijken ineens gehaast, afstandelijk of onnodig ingewikkeld. Dit heet de omgekeerde cultuurshock.
Welke verwachtingen zijn realistisch van een emigratie naar Spanje?
Als je elk risico op teleurstelling wilt voorkomen, heb je helemaal geen verwachtingen van je emigratie naar Spanje, en zie je wel wat ervan komt. Maar goed, het is niet meer dan menselijk dat je wel verwachtingen hebt een dergelijke grote stap. Wees je van je verwachtingen bewust. Als ze wel uitkomen: prachtig. Maar als ze niet uitkomen: dat kan ook gebeuren.
Geen van bovenstaande verwachtingen betekent dat emigratie naar Spanje een slecht idee is. Veel Nederlanders en Belgen bouwen er een leven op dat beter bij hen past en willen uiteindelijk ook niet meer terug.
Een geslaagde emigratie begint sowieso niet met verwachtingen dat alles in Spanje beter, goedkoper of gemakkelijker zal zijn. Probeer jezelf een realistisch beeld te vormen van wat er gaat veranderen, wat je achterlaat en wat je zelf zult moeten opbouwen. Als je daar vooraf over nadenkt, word je minder snel overvallen wanneer het dagelijkse leven anders blijkt te zijn dan verwacht.
Ook met een goede voorbereiding kost het tijd om je in een ander land werkelijk thuis te voelen. In ons artikel Emigreren naar Spanje: de emotionele achtbaan in vier fases kun je lezen welke ontwikkeling veel emigranten na hun verhuizing doormaken.
Ondersteuning of uitbesteding
Heb je inmiddels realistische verwachtingen van je emigratie naar Spanje, en zoek je hulp bij het vinden van een goede gestor of administrator om de nodige zaken voor je te regelen? Of denk je dit zelf met een beetje ondersteuning te kunnen doen? Aarzel dan zeker niet om contact met ons op te nemen. Ook voor vragen of opmerkingen naar aanleiding van het bovenstaande artikel kan je ons bereiken via ons contactformulier of door een mail te sturen naar info@yourcatalancontact.com.
Wil je op de hoogte blijven van onze nieuwe artikelen over de Spaanse bureaucratie? Hou dan onze website goed in de gaten of volg ons op facebook! Je kan je natuurlijk ook opgeven voor onze mailinglijst. Zo ontvang je als eerste onze nieuwe artikelen in je inbox.