De tarjeta sanitaria is de gezondheidspas die toegang geeft tot de publieke gezondheidszorg in Spanje. De pas is in verschillende regio’s onder andere namen bekend: SIP-kaart of CIP-kaart, CatSalut-kaart, tarjeta sanitaria individual… Zonder deze pas krijg je geen huisarts toegewezen in je lokale centro médico of ambulatorio. Je kan dan ook niet terecht in openbare ziekenhuizen voor specialistische zorg. Het is dus vrij belangrijk een gezondheidspas te hebben als je definitief in Spanje gaat wonen, hoewel niet volledig onmisbaar.
In de afgelopen weken hebben we gekeken hoe je toegang krijgt tot de publieke zorgverlening, als je daar recht op hebt. Maar daarmee ben je er nog niet: je daarna ook deze pas nog aanvragen. Ook als je niet in Spanje werkt, maar een uitkering of pensioen geniet, kom je mogelijk in aanmerking voor een gezondheidspas.
¿Benieuwd? ¡Vamos!
Auteur: Your Catalan Contact, Maarten Rinsema
De Tarjeta Sanitaria in 6 vragen
Voor we diep in de stof duiken, nu eerst een aantal veelgestelde vragen die het artikel goed samenvatten.
De Tarjeta Sanitaria is de gezondheidspas of zorgpas die je toegang geeft tot het publieke zorgstelsel in Spanje. Zonder deze kaart kun je in veel gevallen niet terecht bij de huisarts, en kom je niet in aanmerking voor specialistische of ziekenhuiszorg via het openbare systeem.
Je hebt recht op de kaart als je woont in Spanje en voldoet aan de voorwaarden voor het publieke zorgstelsel. Dat geldt met name voor mensen die zijn ingeschreven bij de Tesorería General de la Seguridad Social (of anders recht hebben via een pensioen of uitkering uit een ander EU-land).
De aanvraag gaat via de regionale gezondheidsdienst van de autonome regio waar je woont. De procedure verschilt per regio: in sommige gevallen kun je online aanvragen, in andere gevallen moet je naar een lokaal gezondheidscentrum (centro de salud, ambulatorio of CAP).
Daarnaast is de Seguridad Social belast met pensieonsopbouw en het uitkeren van werkeloosheidsuitkeringen en arbeidsongeschikheidsuitkeringen.
Vaak is nodig: je identiteitsbewijs (paspoort of NIE), bewijs van woonadres (empadronamiento), bewijs van inschrijving bij de Seguridad Social of anders recht op zorg (via pensioen/uitkering). Omdat de regels per regio verschillen, is het verstandig lokaal na te vragen welke documenten jouw regio verlangt.
Hoewel je kaart wordt afgegeven door de regio waar je woont (met een specifieke naam zoals SIP, TSI, etc.), wordt hij in principe erkend in heel Spanje.
Je medisch dossier en kaart kunnen niet automatisch zonder meer volgen: het kan zijn dat je opnieuw een aanvraag moet doen of dat de nieuwe regio aanvullende stappen verlangt om je dossier over te zetten.
Als de kaart verloren, gestolen of beschadigd is, kun je in de meeste regio’s een kopie of vervangende kaart aanvragen. Hiervoor moet je meestal naar je lokale gezondheidscentrum of via een online procedure.
Toegang tot het Spaanse zorgstelsel
Voordat we het over de tarjeta sanitaria kunnen hebben, is het belangrijk te begrijpen hoe de zorg er is georganiseerd. In de grondwet van 1978 is bepaald dat de regio’s (comunidades autónomas) verregaande bevoegdheden hebben over de gezondheidszorg. Hier is in 1986 een begin mee gemaakt, en in 2003 is het zorgsysteem zelfs helemaal overgedragen aan de regio’s.
Sindsdien heeft het nationale ministerie van volksgezondheid enkel nog een coördinerende functie tussen de verschillende regio’s.
Om meer te weten over het Spaanse zorgstelsel in het algemeen, hoe het werkt en welke kosten gedekt worden, zie ook ons artikel De gezondheidszorg in Spanje: wat moet je weten?
Seguridad Social
De decentralisatie van het zorgstelsel verschilt van de Seguridad Social, de organisatie die de gezondheidszorg financiert. De Seguridad Social is namelijk (nog) wel centraal geregeld. Deze instantie is onderdeel van de nationale overheid. De Seguridad social verzamelt de sociale premies van alle inwoners van Spanje, en verdeelt die vervolgens over (onder andere) de regionale zorgsystemen.
Als je in Spanje woont en werkt, of dat nou is als zelfstandige of in loondienst voor een Spaans of een buitenlands bedrijf, ben je verplicht aangemeld bij de Seguridad Social.
Hierdoor zijn het inschrijven bij de Seguridad Social en het aanvragen van de tarjeta sanitaria dus twee verschillende stappen tijdens je immigratieproces in Spanje. Het eerste doe je bij een onderdeel van de nationale overheid, het tweede doe je bij de regionale overheid. Als je naar Spanje verhuist, vraag je eerst een Seguridad Social-nummer aan. Met dat nummer kan je een tarjeta sanitaria aanvragen.
Klik hier om meer te lezen over de Seguridad Social, en hoe je je er in kunt schrijven.
Buitenlandse uitkering
Als je een uitkering of pensioen ontvangt uit het buitenland, kan je je ook inschrijven bij de Seguridad Social. Je kan dan immers geen premie afdragen.
Tussen de Europese landen is afgesproken dat een uitkerings- of pensioensgerechtigde uit een van de landen recht heeft op basisdekking van de ziektekosten als hij of zij in een ander land gaan wonen. Men kan dus deze uitkering blijven doorontvangen in een ander land èn de persoon heeft er ook recht op basisdekking.
Om deze dekking mee te nemen, vraag je in het land waar je de basisdekking hebt om een S1 document. Dit doe je zowel voor de persoon die de uitkering of het pensioen ontvangt, als degenen die economisch van hem of haar afhankelijk zijn.
Een S1 formulier toont aan dat je elders in de Europese Unie recht hebt op basiszorg, en automatisch in Spanje dus ook. Dit formulier kan je in Nederland verkrijgen bij het CAK. In Vlaanderen kunnen dat verschillende instanties zijn. Contacteer voor meer informatie je uitkerende instantie.
Tarjeta sanitaria
Als je recht hebt op toegang tot het publieke zorgstelsel, kan je bij een regionaal ministerie van volksgezondheid een tarjeta sanitaria aanvragen. In de meeste regio’s heet dat ministerie Consejería de Salud of Consejería de Sanidad (Valencia: Conselleria de Sanitat Universal i Salut Pública, Catalonië: Departament de Salut).
De kaart heeft in verschillende regio’s een andere naam. In de Comunidad Valenciana (waar ook de Costa Blanca onder valt) is het de SIP-kaart. In Catalonië heet hij de CatSalut-kaart, in Andalusië en de meeste andere regio’s heet hij de tarjeta sanitaria individual (TSI). De regio’s erkennen elkaars kaarten, waardoor je met de kaart van jouw regio in heel Spanje terecht kunt.
De kaart is je waarborg voor de toegang tot de publieke gezondheidszorg. Bij alle openbare zorginstellingen, dus bij centros médicos (huisartsenposten), ziekenhuizen, laboratoria, overal zal je de kaart moeten tonen. In de meeste regio’s zijn ook voorgeschreven medicijnen op vertoon van de pas in een apotheek (farmacia) gratis, of betaal je slechts een kleine eigen bijdrage.
En het lijkt misschien een open deur: maar de kaart is persoonsgebonden. Dit is niet alleen om te voorkomen dat mensen die geen recht hebben op publieke zorg er toch gebruik van maken. Je persoonlijke patiëntendossier is aan de kaart gekoppeld.
Kaart aanvragen
Hierboven hebben we gezien in welke gevallen je recht hebt op de kaart. Dat is het geval als je in Spanje werkt en premies afdraagt aan de Seguridad Social, of als je uit een ander Europees land een uitkering of pensioen ontvangt, dat in dat land ook recht biedt op basiszorg.
Zoals te verwachten valt, zijn de procedures verschillend al naar gelang de regio. In bijna alle gevallen kunnen ze je aanvraag aannemen aan de receptie van het centro médico, centro de salud of het centro de atención primaria (CAP). Als ze daar de aanvraag niet aannemen, kunnen ze je in ieder geval vertellen waar je wel moet zijn. In sommige regio’s is het ook mogelijk over internet. Dit zijn Madrid, Catalonië, de Comunidad Valenciana en Galicië.
De vereiste documenten zijn in alle regio’s anders, maar voor een kaart die onbepaalde duur geldig is, moet je in ieder geval aantonen recht te hebben op het Spaanse ziekenfonds. Neem contact op met je lokale centro médico om te weten welke documenten er in jouw regio nodig zijn. Vraag dan ook of het mogelijk is om alvast een voorlopige pas te krijgen (in de Comunidad Valenciana is dat bijvoorbeeld erg makkelijk te regelen), en welke documenten daarvoor nodig zijn.
Medisch dossier
In principe is je medisch dossier aan de tarjeta sanitaria gekoppeld. Deze is opgeslagen in het archief van de regionale zorgverlener. Dat betekent dus dat andere regionale zorgverleners er niet meteen toegang toe hebben, mocht je bijvoorbeeld in een andere regio naar de dokter of het ziekenhuis toe moeten. Als je verhuist en in een andere regio gaat wonen, kan het ook even duren voordat je nieuwe zorgverlener je medische dossier heeft opgevraagd en overgezet.
Als je voor het eerst naar Spanje komt, is het belangrijk in Nederland of België je eigen medisch dossier op te vragen en het in Spanje weer in te leveren. Waarschijnlijk moet je het laten vertalen.
Kopie aanvragen
Als je je kaart kwijt bent geraakt, of hij is gestolen, zijn er twee manieren om aan een kopie te komen. De eerste optie is naar je centro médico (ook wel ambulatorio of Centro de Atención Primaria – CAP genoemd) te gaan met je identiteitsbewijs en je NIE. Als je op een ander adres woont dan ze in het systeem hebben staan, zal je ook een volante de padrón (empronamiento) mee moeten nemen. Het centro médico zal een nieuwe kaart voor je aanvragen. In de meeste gevallen krijg je de nieuwe kaart een paar weken later thuis opgestuurd. In sommige regio’s moet je hem af gaan halen in het centro médico.
De tweede mogelijkheid is om op internet een kopie aan te vragen. Daar heb je meestal wel een digitale handtekening of -certificaat voor nodig. Hieronder vind je een lijst met links naar de sites van elke regio waar je een kopie van de kaart aan kunt vragen.
Let op: in de meeste regio’s zijn er kosten verbonden aan het vragen van een kopie van je tarjeta sanitaria.
Ondersteuning
Deze maand gaan we verder in op de gezondheidszorg in Spanje. Wil je graag op de hoogte blijven over onze nieuwste artikels? Of over de Spaanse bureaucratie in het algemeen, omdat je bijvoorbeeld van plan bent te emigreren of er een twee woning te kopen? Hou onze facebookpagina goed in de gaten en schrijf je in op onze nieuwsbrief!
Als je vragen of opmerkingen hebt naar aanleiding van het bovenstaand, dan kan je contact met ons opnemen via ons contactformulier of door ons een mail te sturen op info@yourcatalancontact.com.
Knettergek van de Spaanse bureaucratie? Klaar met al die regeltjes en voorwaarden? Kan je geen formulier meer zien? Geen paniek!
Wij van yourcatalancontact kunnen deels, en in sommige regio’s volledig, het proces van aanvragen van de tarjeta sanitaria van je overnemen. We bereiden het volledige dossier voor, controleren alle documenten en indien mogelijk dienen we de aanvraag voor je in.
Klik op de afbeelding, of klik hier voor meer informatie.
Hallo Monique,
In Spanje is in principe je huisarts verantwoordelijk voor het voorschrijven van medicijnen, en ook in dit geval. Het zou interessant zijn te weten waarom de huisarts je de antidepressiva niet voor wil schrijven. Ik stuur je een email om dit even rustig per telefoon te bespreken.